الهـــــۀ امیـــــــــد
روانشناسی ، اجتماعی ، اعتقادی 
قالب وبلاگ

توی لحظه های تلخ بیکسی ، تو هجوم سختیا ، وقتی نداشتم نفسی ، وقتی یک ردّ پا روی ساحل زندگی بود ، من بودم رو دوش او ، او ناشناس ، و منم مثل همیشه ناسپاس : هشتم ژانويه روز خدا

نويسندگان
امکانات وب

درس زندگی 

قلبت را با موعظه و اندرز زنده کن،

(و هواى نفست را) با زهد و بىاعتنائى بمیران، دل را با یقین نیرومند ساز  و با حکمت و دانش نورانى نما، و با یاد مرگ رام کن و آن را به اقرار به فناء دنیا وادار ، و با نشان دادن فجایعدنیا او را بصیرگردان! و از حملات روزگار و زشتیهاى گردش شب و روز برحذرش دار!اخبار گذشتگان را بر او عرضه نما! و آنچه را که بهپیشینیان رسیده استیاد آوریش کن، در دیار و آثار مخروبه آنها گردشنما و درست بنگر آنها چه کردهاند، ببین از کجا منتقل شدهاند و در کجا فرودآمدهاند، خواهى دید از میان دوستان منتقل شده و به دیار غربت بار انداختهاند٬ گویا طولى نکشد که تو هم یکى از آنها خواهى بود.(بنابر این) منزلگاهآینده خود را اصلاح کن، آخرتت را به دنیایت مفروش، و در مورد آنچه نمىدانى سخن مگو، در آنچه موظف نیستى کسى را مخاطب نساز و در راهىکه ترس گمراهى در آن دارى قدم مگذار! چه اینکه خوددارى به هنگامبیم از گمراهى، بهتر از آن است که انسان خود را در مسیرهاى خطرناک بیفکند.امر به معروف کن تا خود اهل معروف باشى،با دست و زبانت منکراترا انکار نما،و از کسى که عمل بد انجام مىدهد به سختى دورى گزین و درراه خدا تا سر حد توان تلاش کن،و هرگز سرزنش سرزنشگران تو را ازتلاش در راه خدا باز ندارد. در دریاى شدائد و مشکلات در راه حق هر جا که باشد فرو رو، در دین تفقهکن!خویشتن را بر استقامت در برابر مشکلات عادت ده که شکیبائى در راه حق از اخلاق نیک به شمار مىرود،در تمام کارها خویشتن را بخدا بسپار که خود رابه پناهگاهى مطمئن و نیرومند سپردهاى.بهنگام دعا با اخلاص پروردگارترا بخوان!که بخشش و حرمان بدست او است و همواره از خدا بخواه کهآنچه خیر و نیک ستبرایت پیش آورد،در وصیتم دقت کن و آن را سرسرى مگیرچه اینکه بهترین گفته آنست که سودمند باشد.
اگر درباره جهان و حوادثش مشکل بغرنجى براى تو پیش آمد آن را برنادانى خود حمل کن زیرا تو در نخست جاهل و نادان آفریده شدى و سپس عالم و آگاه گردیدى، و چه بسیار است آنچه را که نمیدانى، و فکرت در آن سرگردان و چشمت در آن گمراه مىگردد٬ اما پس از مدتى آن را مىبینى! بنابر این به آن کس که تو را آفریده، و روزیت داده و آنچه لازمه خلقتت بوده بتو بخشیده پناه ببر! و پرستش تو ویژه او باشد، میل و رغبتت بسوى او، و تنها از او بترس.
کسانیکه دنیا را خوب آزمودهاند،همانند مسافرانى هستند که در سرمنزلى بى آب و آبادى و پر مشقت که قابل ماندن نیست قرار گرفته،و قصد کوچ بسوى منزلى پر نعمت و به ناحیهاى که در آن آسایش و راحتى است نمودهاند (اینها براى رسیدن به آن منزل) مشقتهاى راه را متحمل شدهاند، فراقدوستان را پذیرفته، سختى مسافرت و غذاهاى ناگوار را با جان و دل قبول نمودهاند، تا بخانه وسیع خویش و سر منزل قرار و آرامش خود گام نهند. از هیچکدام از این ناراحتیها و مشکلات دراین راه احساس درد و رنجى نمىکنند، هزینههاى مصرف شده را غرامت نمىانگارند، و هیچ چیز برایشان محبوبتر از آن نیست که آنان را به منزلشان نزدیک و به محل آرامششان برساند. اما کسانى که به دنیا مغرور شدهاند،همانند مسافرانى هستند که درمنزلى پر نعمت قرار داشته، سپس به آنها اعلام مىشود که باید بسوى منزلىخشک و خالى از نعمت حرکت کنند، نزد آنان هیچ چیز ناخوش آیندتر و ناراحتکنندهتر از مفارقت آنچه در آن بودهاند و حرکتبسوى ناراحتیهائى که بایدتحمل کنند و در آن قرار گیرند، نیست!
خویشتن را معیار و مقیاس قضاوت بین خود و دیگران بگیر! پس آنچه را که براى خود دوست مىدارى براى دیگران دوست دار، و آنچه را که براى خود نمىپسندى بر دیگران نیز مپسند. ستم مکن! همانگونهکه دوست ندارى بتو ستم شود. نیکى کن، همانطور که دوست دارى نسبتبتو نیکى کنند، براى خویشتن چیزى را زشتبدان که همان را براى دیگرى قبیح مىشمارى، بهمان چیز براى مردم راضى باش که براى خود مىپسندى. آنچه نمىدانى مگو، اگر چه آنچه مىدانى بسیار اندک است! و آنچه را کهدوست ندارى به تو بگویند به دیگران نیز مگو.
بدان که عجب و غرور،ضد صواب و راستى و آفت عقل است.نهایتکوشش و تلاش را در زندگى داشته باش! (و از آنچه به دست آوردهاى انفاق کن) و براىدیگران اندوخته مکن!، و آن گاه که در راه راست هدایتیافتى، در برابر پروردگارت سختخاضع و خاشع باش.
بدان! راهى بس طولانى و پر مشقت در پیش دارى و نیز بدان در این راه از کوشش صحیح، تلاش فراوان، و اندازهگیرى توشه و راحله به مقدار کافى بىنیاز نخواهى بود، و با توجه به اینکه باید در این راه سبکبار باشى،بیش از تاب و تحمل خود بار بر دوش مگیر! که سنگینى آن براى تو وبال خواهد بود و هر گاه نیازمندى را یافتى که مىتواند زاد و توشه تو را تا رستاخیز بر دوش گیرد و فردا که به آن نیازمند شوى بتو پس دهد آنرا غنیمتبشمار واین زاد را بر دوش او بگذار، و اگر قدرت بر جمع آورى چنین زاد و توشهاىرا دارى هر چه بیشتر فراهم ساز و همراه او بفرست، چرا که ممکن است روزىدر جستجوى چنین شخصى برآئى ولى پیدایش نکنى. هنگامى که بىنیاز هستى اگر کسى قرض بخواهد غنیمت بشمار، تا در روز سختى و تنگدستىات ادا نماید. بدان که پیش روى تو گردنههائى صعب العبور وجود دارد (که براى عبور از آنها) سبکباران حالشان به مراتب بهتر از سنگین باران است. و کندروانحالشان بسیار بدتر از سرعت کنندگان. بدان که نزول تو سرانجام یا در بهشت است یادر دوزخ بنابر این براى خویش پیش از رسیدنت به آن جهان وسائلى مهیا ساز و منزل را پیش از آمدنت آماده نما. زیرا «پس از مرگ عذر پذیرفته نمىشود» و راه بازگشتى بدنیا وجود ندارد.
بدان! همان کسى که گنجهاى آسمانها و زمین در اختیار دارد بتو اجازه دعا و درخواست را داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، بتو امر کرده که از او بخواهى تا بتو عطا کند و از او درخواست رحمت نمائى، تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسى را قرار نداده که حجاب و فاصله باشد و تو را مجبور نساخته که بشفیع و واسطهاى پناه ببرى. و مانعت نشده که اگر کار خلافى نمودى توبه کنى. در کیفر تو تعجیل ننموده و در انابه و بازگشت بر تو عیبنگرفته است. در آنجا که فضاحت و رسوائى سزاوار تو است،تو را رسوا نساختهو براى بازگشت و قبول توبه شرائط سنگینى قائل نشده است. در جریمه با تو به مناقشهنپرداخته و تو را از رحمتش مایوس نساخته است٬ بلکه باز گشت تو را از گناه٬ حسنه و نیکى قرار داده، گناه و بدیت را یک، و نیکیت را ده بحساب آورده است و در توبه و باز گشت و عذر خواهى را برویت گشوده است پس آنگاه که ندایش کنىبشنود،و آن زمان که با او نجوانمائى سخنت را میداند، پس حاجتت رابسوى او مىبرى، و آن چنانکه هستى در پیشگاه او خود را نشان مىدهى. هر گاه بخواهى میتوانی با او درد دل کنى و ناراحتى و مشکلاتت را در برابر او قراردهى. از او در کارهایت استعانت جوى، و از خزائن رحمتش چیزهائى را بخواه که جز او کسى قادر باعطاء آن نیست: مانند عمر بیشتر، تندرستى بدن،و وسعت روزى. بار دیگر تاکید مىکنمکه خداوند کلیدهاى خزائنش را در دست تو قرار داده، زیرا بتو اجازه داده کهاز او در خواست کنى،بنابر این هر گاه خواستى، مىتوانى بوسیله دعا درهاىنعمتخدا را بگشائى، و باران رحمتخدا را فرود آورى. اما هرگز نباید از تاخیر در اجابت دعا مایوس گردى زیرا بخشش به اندازه نیت استگاه مىشود که اجابت بتاخیر میافتد تا اجر و پاداش و عطاى در خواستکننده بیشتر گردد و گاه میشود که در خواست میکنى اما اجابت نمیگردد درحالیکه بهتر از آن بزودى، و یا در موعد مقررى بتو عنایتخواهد شد و یا اینکه بخاطر چیز بهترى این خواستهات بر آورده نمىشود زیرا چه بسا چیزى را مىخواهى که اگر بتو داده شود موجب هلاکت دین تو مىشود. روى این اصل باید خواسته تو همیشه چیزى باشد که جمال و زیبائیش برایت باقى و وبال و بدیش از تو رختبربندد. مال براى تو باقى نمىماند و تو نیز براى آن باقى نخواهى ماند.
در تلاش براى دنیا اندازه نگهدار. آرام! که بزودى تاریکى برطرف مىشود (و حقیقت آشکار مىگردد) گویا مسافران به سر منزل مقصود رسیدهاند.آن کس که سریع براند به (قافله) ملحق خواهد شد!.
بدان آن کس که مرکبش شب و روز است دائما در حرکتاست،هر چند خود را ساکن مىپندارد. و همواره قطع مسافت مىکند، گرچه ظاهرا متوقف است.
بدان!بطور مسلم هرگز به همه آرزوهایت نخواهى رسید و از اجلت تجاوز نخواهى کرد (بیش از آنچه مقرر شده عمر نخواهى نمود) و تو در راههمان کسانى هستى که پیش از تو مىزیستهاند، بنابر این در طریق بدست آوردن دنیا ملایم باش؟ و در کسب و کار میانه روى را پیشه کن (نه حرص داشته باشو نه طمع) زیرا بسیار شده که تلاش بیحد در راه دنیا منجر بنابودى اموال گردیدهاست؟ چرا که نه هر تلاشگرى به روزى رسیده، و نه مدارا کننده محروم مىشود. بزرگوارتر از آن باش!که به پستى تن دردهى هر چند تو را به مقصودت برساند، زیرا تو نمىتوانى در برابر آنچه از آبرو و شخصیت در این راه از دست مىدهى، بهائىبدست آورى‏ «بنده دیگرى مباش چرا که خداوند تو را آزاد آفریده‏»! آن نیکى که جز با شر و بدى بدست نیاید نیکى نیست و نه آن آسایش و راحتى که با مشقت زیاد. نکند مرکبهاى طمع با سرعتحرکت کنند و تو را به مهلکه بیندازند. اگر توانستى که بین تو و خداوند، صاحب نعمتى واسطهاى نباشد٬ انجامده، زیرا تو قسمتخود را دریافتخواهى کرد، و سهمت را خواهى گرفت، و مقدار کمى که از ناحیه خدا برسد محترمانهتر است از مقدار زیادى که ازناحیه یکى از مخلوقانش باشد،هر چند همه نعمتها از ناحیه او است. تدارک و جبران آنچه بر اثر سکوتت از دست دادهاى آسانتر است، از جبران آنچه در اثر سخنت از دست رفته! چرا که نگهدارى آنچه در ظرف هست با محکم بستن دهانه آن امکانپذیر است. و نگهدارى آنچه در دستدارى نزد من محبوبتر است از درخواست چیزى که در دست دیگرى است. تلخى یاس و نادارى بهتر است از در خواست از مردم. ثروت کم همراه باعفت و پاکى و درستکارى بهتر است از ثروت فراوان توام با فجور و گناه.
انسان اسرار خویش را بهتر از هر کس دیگر نگهدارى مىکند.بسیارند کسانىکه بر زیان خود تلاش مىکنند.کسى که پر حرفى کند حرفهاى بى معنى زیادخواهد زد.هر کس اندیشه کند٬بینائى خواهد یافت. به نیکوکاران نزدیکشو که از آنان خواهى شد. از اهل شر و بدى دور شو تا از آنها بر کنارباشى. غذاى حرام بدترین غذاها است! ستم بر ناتوان بدترین ستم است!. آن گاه که رفق و مدارا کردن شدت بحساب آید، شدت، رفق و مدارائىخواهد بود.گاه مىشود که دارو مایه بیمارى، و بیمارى داروى نجاتبخش است. چه بسا آن کس که اهل اندرز نیست اندرز داده، و آن کس که ازاو درخواست نصیحت شده خدعه به کار برده است! از تکیه کردن بر آرزوها بر حذر باش،که سرمایه احمقان است. عقل،نگهدارى تجربهها است. بهترین تجربههایت آن است که به تو پند دهد. پیش از آنکه فرصت از دستبرود و مایه اندوهت گردد آنرا غنیمت بشمار. چنان نیست که هر کس درجستجو باشد به خواستهاش برسد. و هر غائب و پنهانى باز گردد. از موارد فساد،از بین بردن زاد و توشه و تباهساختن معاد است.هر کارى سرانجامى دارد، بزودى آنچه برایت مقدر شده بتو خواهد رسید.هر بازرگانى هموارهخود را در مخاطره مىاندازد(تا نتیجه گیرد). بسیار شده که سرمایه کم،رشدش از سرمایه زیاد بیشتر بوده است! نه در کمک کار پستخیرى وجود دارد و نه در دوست متهم. آنگاه کهروزگار در اختیار تو استبهره خود را بگیر. هیچگاه نعمتى را به خاطر اینکه بیشتر بدست آورى بخطر مینداز. از سوارشدن بر مرکب سرکش لجاجت بر حذرباش.
وظیفه تو در برابر دوستان: در برابر برادرت این مطالب را بر خود تحمل کن: به هنگام قطعرابطه از ناحیه او تو پیوند نما، و هنگام قهر و دوریش، لطف و نزدیکى. در برابر بخلش، بذل و بخشش٬و در زمان دوریش، نزدیکى، به هنگام سختگیریش نرمش به هنگام جرمش قبول عذر، آنچنانکه گویا تو بنده او هستى. و او صاحب نعمت تو است.(اما) بر حذر باش از اینکه آنچه گفته شد درغیر محلش قرار دهى یا درباره کسى که اهلیت ندارد به انجام رسانى. هرگزدشمن دوستخود را به دوستى مگیر! که با اینکار با دوستتبه دشمنى برخاستهاى. نصیحتخالصانه خود را براى برادرت مهیا ساز! خواه نیک باشد یا بد. خشم را فرو خور که من جرعهاى شیرینتر و خوش سرانجامتر و لذتبخشتر از آن ندیدم. با کسیکه با تو به خشونت رفتار کند نرمى پیش گیر،که بزودى او در برابر تو نرم خواهد شد. با دشمن خود با فضل و کرم رفتار کن، که در میان یکى از دو پیروزى شیرینترین را بر گزیدهاى. اگر خواستى پیوند برادرى و رفاقت را ببرى جاى دستى برایش باقى بگذار که اگر روزى خواستباز گردد و بار دیگر با تو دوست شود، بتواند. کسى که بتو گمان نیکى برد با (عملت) گمانش را تصدیق کن!
هیچگاه به اعتماد رفاقت و یگانگى که بین تو و برادرت هست حق اورا ضایع مکن! زیرا آنکه حقش را ضایع مىکنى با تو برادر نخواهد بود. سعى کن خاندانت بدترین افراد نسبتبه تو نباشند. به کسیکه به تو علاقهندارد علاقمند مباش! نباید برادرت در قطع پیوند برادرى نیرومندتر از تو دربر قرارى پیوند، و نه در بدى کردن قویتر از تو در نیکى کردن باشد! ظلم و ستم کسیکه بر تو ستم مىکند زیاد بر تو گران نیاید چرا که در حقیقت بزیان خود و سود تو تلاش مىکند(و سرانجام بر او پیروز خواهى شد) پاداشکسیکه تو را خوشحال مىکند این نیست که باو بدى کنى.
بدان که‏ «روزى‏» بر دوگونه است: یک نوع روزى است که بهجستجوى آن بر مىخیزى، و روزى دیگرى است که بسراغ تو خواهد آمد٬ یعنى اگرتو هم بسویش نروى بسویت میآید، چه زشت استخضوع بهنگام نیاز، و جفا و ستمبهنگام بىنیازى.تنها از دنیا آنمقدار مال تو خواهد بود که با آن سراى آخرتترا اصلاح کنى. اگر قرار است براى چیزى که از دستت رفته ناراحت شوى پس براى هر چیزى که بتو نرسیده نیز ناراحتباش! با آنچه در گذشته دیدهو شنیدهاى بر آنچه هنوز نیامده است استدلال کن! چرا که امور شبیه یکدیگرند. از کسانى مباش که پند و اندرز به آنها سود نمىبخشد مگر آن زمان که سختدر توبیخ او مبالغه کنى، چرا که عاقلان با اندرز و آداب پند مىپذیرند اماچهارپایان با زدن! هم و غمها را با نیروى صبر و حسن یقین از خود دور ساز! کسى که میانهروى را ترک کند از راه حق منحرف شده، یار و همنشیندر حکم خویشاوند است. دوست آن است که در نبود انسان حق دوستى را رعایت کند،هوا و هوس شریک کورى است.چه بسا دور افتادگانى که ازخویشاوندان نزدیکترند و خویشاوندانى که از هر کس دورتر مىباشند! غریب کسى است که دوست نداشته باشد.کسى که از حق تجاوز کند درتنگنا قرار میگیرد. آن کس که به ارزش خود اکتفا کند برایش پایندهتر خواهدبود.مطمئنترین وسیلهاى که میتوانى بآن چنک بزنى وسیلهاى است که بینتو و خدایت ایجاد رابطه کند. کسى که بکار تو اهمیت نمیدهد در حقیقت دشمن تو است. گاه میشود که نومیدى نوعى وصول بمقصد است! و این در صورتىاست که طمع موجب هلاکتشود.چنان نیست که هر عیب پنهانى آشکار شود و همه فرصتها بنتیجه رسد. گاه میشود که بینا بخطا میرود، و نابینا بمقصد میرسد. شر و بدى را تاخیر افکن زیرا هر وقتبخواهى میتوانى انجام دهى! بریدن ازجاهل معادل پیوند با عاقل و هوشیار است. کسى که از مکر زمان ایمن بماند زمان به او خیانت خواهد کرد، وکسى که آن را بزرگ بشمارد او را خوار خواهد ساخت.چنین نیست که هر تیر اندازى به هدف بزند. آن گاه که حکومت تغییر کند و دگرگون شود زمانه دگرگون خواهد شد، پیش از حرکتبه سوى سفر درباره همسفرتجستجو و تحقیق کن،و پیش از گرفتن منزل درباره همسایهات. از گفتن سخنانبى محتوا بر حذر باش گر چه آن را از دیگرى نقل کنى.
دین و دنیایت را نزد خداوند بامانت گذار، و از او بهترین مقدرات را هماکنون و در آینده،در دنیا و آخرت مسئلت نما!

                                                             نهج البلاغه: بخشهایی از نامه ۳۱ 

 میلاد مسعود مظهر عدالت علی (ع) مبارک باد

[ ۱۳۸٤/٥/٢۸ ] [ ٧:٢٩ ‎ب.ظ ] [ الهۀ امید ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

سلامی که سینش سرای تو باد/ و لامش لقای صفای تو باد / سلامی که آیش امید دلت / و میمش محبت برای تو باد روانشناس بالینی، استاد روانشناسی دانشگاه، شاعر، نویسنده
موضوعات وب
صفحات دیگر
فال حافظ

mouse code|mouse code

كد ماوس