الهـــــۀ امیـــــــــد
روانشناسی ، اجتماعی ، اعتقادی 
قالب وبلاگ

توی لحظه های تلخ بیکسی ، تو هجوم سختیا ، وقتی نداشتم نفسی ، وقتی یک ردّ پا روی ساحل زندگی بود ، من بودم رو دوش او ، او ناشناس ، و منم مثل همیشه ناسپاس : هشتم ژانويه روز خدا

نويسندگان
امکانات وب

 

طی چند هفته ی اخیر شور انتخابات کشور عزیزمان ایران را فراگرفته و اقشار مختلف مردم هریک بنوعی و با انگیزه هایی متفاوت در صحنه حضور دارند. عده ای از کاندیدای مورد نظر خود حمایت ، عده ای در پی شناخت کاندیدای اصلح ، و عده ای ..... بزرگان جامعه هم مستقیما یا تلویحا کاندیدای اصلح را معرفی نموده و نهایتا فردا بیست و دوم خردادماه تکلیف نهایی را مردم عزیز روشن می نمایند. هریک از کاندیداهای محترم نیز به صور مختلف سعی در معرفی برنامه های خود و نقد رقیب نموده تا آرای بیشتری را برای خود جمع آوری نمایند. در زیر و با الهام از نامه 53 نهج البلاغه (که درآن امام پس از انتصاب مالک اشتر به فرمانداری مصر ، اصول مهم مدیریت جامعه اسلامی و ویژگیهای حاکم را یادآوری نموده اند) ؛ به  ویژگیهای کاندیدای اصلح اشاره می نمایم .

اگر امام بود باحتمال زیاد به کسی رای میداد که:

1. در نقد سایرین انصاف را رعایت نموده باشد :

    « ای مالک! بدان من تو را به سوی کشوری فرستادم که پیش از تو دولتهای عادل و ستمگری بر آن حکومت داشتند. مردم به کارهای تو همانگونه نظر می کنند که تو در امور زمامداران پیش از خود و همان را درباره تو خواهند گفت که تو درباره آنها می گویی . بدان افراد شایسته را با آنچه خداوند بر زبان بندگانش جاری می سازد، می توان شناخت. بنابراین باید محبوبترین ذخیره در پیش تو عمل صالح باشد. زمام هوا و هوس را در دست گیر واز آنچه برایت حلال نیست خویشتنداری کن. نسبت به خود بخل روا دار ، و بخل نسبت به خویشتن آن است که راه انصاف را در آنچه خوشایند و ناخوشایند توست پیش گیری.»

2. با مردم مهربان باشد :

    « قلب خویش را نسبت به ملت خود مملو از رحمت و محبت و لطف کن و نسبت به آنان همچون حیوان درنده ای مباش که خوردن آنان را غنیمت شماری ، زیرا آنها دو گروه بیش نیستند : یا برادران دینی تواند و یا انسانهائی همچون تو . گاه از آنها لغزش و خطا سرمی زند ، ناراحتیهائی به آنان عارض می گردد ، به دست آنان عمدا یا بطور اشتباه کارهائی انجام می شود، ( در این موارد ) از عفو و گذشت خود آن مقدار به آنها عطا کن که دوست داری خداوند از عفوش به تو عنایت کند .»

3. خشمش را کنترل نماید ، و خودبزرگ بین و تندرو نباشد :

« و از خشمی که توانی از آن رها گردی شتاب نداشته باش. به مردم نگو به من فرمان دادند و من نیز فرمان می دهم ، پس باید اطاعت شود؛ که اینگونه خود بزرگ بینی دل را فاسد ، و دین را پژمرده و موجب زوال نعمت هاست. و اگر با مقام و قدرتی که داری ، دچار تکبر یا خودبزرگ بینی شدی ، به بزرگی حکومت پروردگار که برتر از توست بنگر، که تورا از آن سرکشی نجات می دهد، و تندروی تورا فرو می نشاند، و عقل و اندیشه ات را به جایگاه اصلی باز میگرداند. »

4. ادعای خاص بودن نداشته و خودپسند نباشد :

« بپرهیز که خود را در بزرگی همانند خداوند پنداری ، و در شکوه خداوندی همانند او دانی. زیرا خداوند هر سرکشی را خوار میسازد و هر خودپسندی را بی ارزش میکند. »

5. مردم گرا ، حق گرا ، و عدالت محور باشد :

« دوست داشتنی چیزها در نزد تو ، در حق میانه ترین ، در عدل فراگیرترین ، و در جلب خشنودی مردم گسترده ترین باشد. »

6. بین خشنودی مردم و خواص ، خشنودی مردم را انتخاب نماید :

« همانا خشم عمومی مردم ، خشنودی خواص را از بین می برد ، و خشم خواص را خشنودی مردم بی اثر میکند. خواص جامعه ، همواره بار سنگینی را بر حکومت تحمیل می کنند. زیرا در روزگار سختی یاریشان کمتر ، و در اجرای عدالت از همه ناراضی تر ، و در خواسته هایشان پافشارتر ، و در عطا و بخششها کم سپاس تر ، و به هنگام منع خواسته ها دیر عذر پذیرتر ، و در برابر مشکلات کم استقامت تر می باشند. در صورتی که ستونهای استوار دین ، و اجتماعات پرشور مسلمین ، و نیروهای ذخیره دفاعی ، عموم مردم می باشند. پس به آنها گرایش داشته و اشتیاق تو با آنان باشد. »

7. عیبجویان را از خود دور کرده و راز دار باشد :

« از رعیت آنان که عیبجوترند را از خود دور کن، زیرا مردم عیوبی دارند که رهبر امت در پنهان داشتن آن از همه سزاوارتر است. پس مبادا آنچه برتو پنهان است را آشکار گردانی و آنچه هویداست بپوشانی، که داوری در آنچه از تو پنهان است با خدای جهان می باشد. پس چندان که میتوانی زشتیها را بپوشان. »

8. وزرایش قبلا وزیر بدکاران نبوده باشند :

« بدترین وزیران تو کسی استکه پیش از تو وزیر بدکاران بوده و در گناهان آنان شرکت داشته اند. پس مبادا چنین افرادی محرم راز تو باشند، زیرا آنان یاوران گناهکاران و یاری دهندگان ستمکارانند. »

9. نیکوکار به مردم و تخفیف دهنده ی مالیات باشد :

« بدان ای مالک! هیچ وسیله ای برای جلب اعتماد والی به رعیت بهتر از نیکوکاری به مردم و تخفیف مالیات و عدم اجبار مردم به کاری که دوست ندارند نمی باشد. پس در این راه آنقدر بکوش تا به وفارداری رعیت، خوشبین شوی، که این خوشبینی رنج طولانی مشکلات را از تو برمیدارد. »

10. نخبه های جامعه را نادیده نگیرد :

« با دانشمندان ، فراوان گفتگوکن ، و با حکیمان فراوان بحث کن ، که مایه ی آبادانی و اصلاح شهرها و برقراری نظم و قانونی است که در گذشته نیز وجود داشت. »

11. انحصارطلب نباشد ، به تمام اقشار جامعه توجه داشته و سهم آنها را نادیده نگیرد :

« ای مالک بدان مردم از گروههای گوناگونی میباشند که اصلاح هریک جز با دیگری امکان ندارد و هیچیک از گروهها از گروه دیگر بی نیاز نیست. از آن قشرها لشگریان خدا و نویسندگان عمومی و خصوصی ، قضات دادگستر، کارگزاران عدل و نظم اجتماعی ، جزیه دهندگان ، پرداخت کنندگان مالیات ، تجار و بازرگانان ، صاحبان صنعت و پیشه وران و نیز طبقه ی پایین جامعه یعنی نیازمندان و مستمندان میباشند که برای هریک خداوند سهمی مقرر داشته ، و مقدار واجب آن را در قرآن یا سنت پیامبر (ص) تعیین کرده که پیمانی از طرف خداست و نگهداری آن برما لازم است. »

12. نیروهای نظامیش خیرخواه بوده ، و از آنان بخواهد با ناتوانان با رحمت و با قدرتمندان با قدرت برخورد نمایند :

« فرمانده سپاهت را کسی قرار ده که در پیش تو نسبت به خدا و پیامبر و امام تو خیرخواه تر از همه و پاک دل تر و عاقل تر باشد. از کسانی که دیر خشم می گیرند و عذرپذیرترند، و نسبت به ضعفا رئوف و مهربان و در مقابل زورمندان قوی و پر قدرت. از کسانی که مشکلات آنها را از جای بدر نمی برد و ضعف همراهان آنها را به زانو در نمی آورد. »

13. کارگزاران دولتی را با میل شخصی و بدون مشورت جابجا ننماید :

« سپس در امور کارمندانت بیندیش و پس از آزمایش به کارشان بگمار و با میل شخصی و بدون مشورت با دیگران آنان را به کارهای مختلف وادار نکن ، زیرا نوعی ستمگری و خیانت است. »

14. در دریافت مالیات بیش از دولت به صلاح مالیات دهندگان بیندیشد :

« مالیات و بیت المال را بگونه ای وارسی کن که صلاح مالیات دهندگان باشد. زیرا بهبودی مالیات و مالیات دهندگان عامل اصلاح امور دیگر اقشار جامعه می باشد، و تا امور مالیات دهندگان اصلاح نشود ، کار دیگران نیز سامان نخواهد گرفت. »

15. با احتکار کالاها مبارزه نماید :

« پس از احتکار کالا جلوگیری کن ، که رسول خدا (ص) از آن جلوگیری می کرد. باید خرید و فروش در جامعه اسلامی به سادگی و با موازین عدالت انجام گیرد، با نرخهایی که بر فروشنده و خریدار زیانی نرساند. »

16. به محرومان و مستضعفان و بازنشستگان عنایت خاص داشته و شخصا به امور آنان رسیدگی کند :

« خدا را خدا را در مورد طبقه پائین آنها که راه چاره ندارند ، یعنی مستمندان و نیازمندان و تهیدستان و از کارافتادگان. قسمتی از بیت المال و قسمتی از غلات خالصه جات اسلامی را در هر محل به آنها اختصاص ده و بدان آنها که دورند به مقدار کسانی که نزدیکند سهم دارند و باید حق همه آنها را مراعات کنی. هرگز نباید سرمستی زمامداری تو را به خود مشغول سازد و به آنها رسیدگی نکنی چرا که هرگز بخاطر کارهای فراوان و مهمی که انجام می دهی از انجام نشدن کارهای کوچک معذور نیستی. نباید دل از آنها برگیری و چهره بر روی آنان درهم کشی. در امور آنها که به تو دسترسی ندارند و مردم بدیده تحقیر به آنها می نگرند بررسی کن و برای این کار فرد مورد اطمینانی را که خداترس و متواضع باشد برگزین تا وضع آنان را به تو گزارش دهد، سپس با آن گروه بطوری رفتار کن که به هنگام ملاقات پروردگار عذرت پذیرفته باشد. چرا که از میان رعایا این گروه از همه به احقاق حق محتاجترندو باید در ادای حق تمام افراد در پیشگاه خداوند عذر و دلیل داشته باشی. درباره یتیمان و پیران از کارافتاده که هیچ راه چاره ای ندارند و نمی توانند دست نیاز خود را بسوی مردم دراز کنند بررسی کن. البته این کار بر زمامداران سنگین است ولی حق همه اش سنگین است و گاهی خداوند آن را بر اقوامی سبک می سازد، اقوامیکه طالب عاقبت نیکند و خویش را به استقامت و بردباری عادت داده و به راستی وعده های خداوند اطمینان دارند . برای مراجعان خود وقتی مقرر کن که به نیاز آنها شخصا رسیدگی کنی. مجلس عمومی و همگانی برای آنها تشکیل ده و درهای آنرا به روی هیچکس نبند و بخاطر خداوندی که ترا آفریده تواضع کن و لشکریان و محافظان و پاسبانان را از این مجلس دور ساز تا هر کس با صراحت و بدون ترس و لکنت سخنان خود را با تو بگوید. »

17. آسایش مردم را حتی بر عبادت خدا مقدم شمارد :

« نیکوترین وقتها و بهترین ساعات شب وروزت را برای خود وخدای خود انتخاب کن ، اگر چه همه وقت برای خداست ، اگر نیت درست و رعیت در آسایش قرار داشته باشد. »

18. دولت و پستهای دولتی را در انحصار نزدیکان و خویشان خود قرار ندهد :

« همانا زمامداران را خواص و نزدیکانی است که خودخواه و چپاولگرند و در معاملات انصاف ندارند. ریشه ستمکاریشان را با بریدن اسباب آن بخشکان وبه هیچکدام از اطرافیان و خویشاوندانت زمین واگذار مکن ، و به گونه ای با آنان رفتار کن که قراردادی به سودشان منعقد نگردد که به مردم زیان رساند. »

19. در سیاست خارجی صلح طلب باشد و دوراندیش ولی ساده لوح نباشد :

« هرگز پیشنهاد صلح از طرف دشمن را که خشنودی خدا در آن است رد مکن، که آسایش رزمندگان و آرامش فکری تو و امنیت کشور در صلح تامین میگردد. لکن زنهار! زنهار! از دشمن خود پس از آشتی کردن. زیرا گاهی دشمن نزدیک میشود تا غافلگیر کند. پس دوراندیش باش و خوش بینی خود را متهم کن. »

20. پایه های حکومتش را با ریختن خون ناحق محکم نکند :

« از ریختن خون به ناحق بپرهیز ، زیرا هیچ چیز در نزدیک ساختن کیفر انتقام ،  بزرگ ساختن مجازات ، سرعت زوال نعمت و پایان بخشیدن به زمامداری همچون ریختن خون ناحق نیست و خداوند سبحان در دادگاه قیامت قبل از هر چیز در میان بندگان خود در مورد خونهائی که ریخته شده دادرسی خواهد کرد. بنابراین زمامداریت را با ریختن خون حرام تقویت مکن ، چرا که آنرا تضعیف و سست می کند، بلکه بنیاد آنرا می کند و آنرا به دیگران منتقل می نماید. »

21. برمردم منت نگذارد ، کارهایش را بزرگ نشمارد و به شعارهایش عمل نماید :

« از منت بر رعیت به هنگام احسان بپرهیز و بیش از آنچه انجام داده ای کار خود را بزرگ مشمار و از اینکه به آنها وعده دهی و سپس تخلف کنی برحذر باش. »

22. رانت خواری نکند و شتابزده عمل ننماید :

« از امتیازخواهی برای خود در آنچه مردم در آن مساوی هستند بپرهیز و از تغافل از آنچه مربوط به توست و برای همه روشن است برحذر باش، چرا که به هر حال نسبت به آن در برابر مردم مسؤولی و بزودی پرده از روی کارهایت برداشته میشود و انتقام مظلوم از تو گرفته می شود. باد غرورت را فرو بنشان، حدت و شدت و قدرت دست و تیزی زبانت را در اختیار خود گیر و برای جلوگیری از این کار مخصوصا توجه به زبانت داشته باش که سخنی بدون فکر نگوئی و نیز در به کاربستن قدرت تاخیر انداز تا خشمت فرو نشیند و مالک خویشتن گردی. »

منبع: نهج البلاغه ترجمه محمد دشتی

[ ۱۳۸۸/۳/٢۱ ] [ ۱۱:٠۸ ‎ب.ظ ] [ الهۀ امید ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

سلامی که سینش سرای تو باد/ و لامش لقای صفای تو باد / سلامی که آیش امید دلت / و میمش محبت برای تو باد روانشناس بالینی، استاد روانشناسی دانشگاه، شاعر، نویسنده
موضوعات وب
صفحات دیگر
فال حافظ

mouse code|mouse code

كد ماوس